Reflectie op de reis naar Krakau en Auschwitz-Birkenau – door Yigit Düsünceli
De reis naar Krakau heeft veel indruk op mij gemaakt. Vooraf wist ik natuurlijk wat Auschwitz en Auschwitz-Birkenau waren en welke verschrikkingen daar hebben plaatsgevonden. Toch merkte ik dat geen enkel boek, geen documentaire en geen les op school mij echt kon voorbereiden op wat ik daar zou voelen en ervaren. Het daadwerkelijk bezoeken van deze plekken maakte de geschiedenis tastbaar en bracht de verhalen van miljoenen slachtoffers veel dichterbij.
Tijdens de reis bezochten we onder andere de Schindlerfabriek, de oudste synagoge van Krakau, Auschwitz en Birkenau. In de Schindlerfabriek kregen we een beeld van het leven van de Joodse bevolking tijdens de Tweede Wereldoorlog en hoe de bezetting het dagelijks leven volledig veranderde. De verhalen, foto's en persoonlijke bezittingen maakten duidelijk dat achter ieder slachtoffer een mens zat met dromen, familie en een eigen leven.
Het bezoek aan de oudste synagoge van Krakau gaf mij meer inzicht in de rijke geschiedenis en cultuur van de Joodse gemeenschap. Als moslim vond ik het bijzonder om meer te leren over een andere religieuze gemeenschap en haar geschiedenis. Juist door elkaar beter te leren kennen, ontstaat er meer begrip en respect voor elkaar.
Het meest indrukwekkende deel van de reis was zonder twijfel het bezoek aan Auschwitz en Birkenau. Vanaf het moment dat ik door de toegangspoort liep, voelde ik een zware en indrukwekkende sfeer. Het was moeilijk te bevatten dat op deze plek zoveel mensen hebben geleden en zijn vermoord. De persoonlijke verhalen van slachtoffers maakten diepe indruk op mij. Vooral het besef dat complete families uit elkaar werden gehaald en dat mensen puur vanwege hun afkomst of geloof werden vervolgd, vond ik hartverscheurend.
Wat deze ervaring voor mij extra bijzonder maakte, was dat wij deze reis maakten met een groep Arnhemse jongeren. Hierdoor voelde de geschiedenis niet alleen als iets van ver weg, maar ook als iets dat verbonden is met onze eigen stad. Tijdens ons bezoek hebben we gezocht naar namen van Joodse slachtoffers uit Arnhem die in Auschwitz zijn omgekomen. Het zien van die Arnhemse namen maakte veel indruk op mij. Ineens ging het niet meer alleen over grote aantallen slachtoffers uit de geschiedenisboeken, maar over mensen die ooit in dezelfde stad hebben gewoond waar wij nu wonen. Dat maakte het verdriet en de impact van de Holocaust nog tastbaarder. Op dat moment voelde ik dat deze geschiedenis niet alleen van het verleden is, maar ook iets van ons allemaal.
Birkenau maakte misschien nog wel meer indruk. De enorme uitgestrektheid van het terrein liet zien op welke schaal deze misdaden hebben plaatsgevonden. Toen ik daar stond, probeerde ik mij voor te stellen wat de mensen destijds hebben meegemaakt. Dat lukte natuurlijk nooit volledig, maar het gaf wel een gevoel van verdriet, machteloosheid en respect voor de slachtoffers.
Een bijzonder moment tijdens de reis was de herdenkingsceremonie in Birkenau. Samen stonden we stil bij de slachtoffers van de Holocaust. Tijdens deze ceremonie voelde ik niet alleen verdriet, maar ook verbondenheid. We waren daar met Arnhemse jongeren van verschillende achtergronden, geloven en overtuigingen, maar op dat moment deelden we
allemaal hetzelfde gevoel: respect voor de slachtoffers en het besef dat dit nooit meer mag gebeuren. Juist die verbondenheid liet zien hoe belangrijk het is om samen te blijven herdenken en met elkaar in gesprek te gaan.
Daarnaast hebben de gesprekken die ik tijdens deze reis heb gevoerd veel voor mij betekend. Vooral de gesprekken met Joodse mensen hebben mij nieuwe inzichten gegeven. Het was waardevol om persoonlijke verhalen en ervaringen te horen en te merken hoe belangrijk het is om naar elkaar te luisteren. In een tijd waarin er veel spanningen en verdeeldheid zijn in de wereld, laten zulke gesprekken zien dat verbinding juist ontstaat door elkaar te ontmoeten en het gesprek aan te gaan.
Deze reis heeft mij laten zien hoe belangrijk het is om de geschiedenis te blijven herinneren en door te geven aan nieuwe generaties. Herdenken gaat niet alleen over het verleden, maar ook over het heden en de toekomst. Het leert ons waar haat, discriminatie en uitsluiting toe kunnen leiden als we niet waakzaam blijven.
Ik kijk daarom met veel dankbaarheid terug op deze ervaring. De reis heeft mij geraakt, aan het denken gezet en nieuwe inzichten gegeven. Als moslim voelde ik mij welkom om mee te leren, mee te herdenken en mee te praten. Juist dat vond ik misschien wel het mooiste van deze reis: dat mensen met verschillende achtergronden samenkomen om stil te staan bij het verleden, van elkaar te leren en te werken aan meer begrip en verbinding in de toekomst. Dat is iets wat ik meeneem en wat ik ook in de toekomst belangrijk zal blijven vinden.
De reis naar Krakau en Auschwitz heeft plaatsgevonden van zondag 31 mei tot en met dinsdag 2 juni 2026. In totaal zijn twintig jongeren uit Arnhem meegegaan op reis, waarin zij onder meer met een aantal begeleiders, de burgemeester en zijn staf, een journalist en twee vertegenwoordigers van het Auschwitz Comité hebben geleerd over de Tweede Wereldoorlog, Krakau en de Holocaust (Shoah).
Lees ook het verslag dat de Gelderlander schreef over deze reis (met video's)