Hoe Annie Kapper thuiskwam met haar broertje en hun ouders

Hoe Annie Kapper thuiskwam, in de Oude IJselstraat, met haar broertje Gerard en hun ouders Meijer en Elisabeth. 

Inge Sommer vertelt over de voorgeschiedenis, uitvoering en plaatsing van Stolpersteine, op 6 oktober 2026, voor de familie Kapper in de Oude IJselstraat 44hs Amsterdam.

In november 2024 hebben wij mogen deelnemen aan de Polenreis van het Auschwitz comité. Voor mijn man en mij was dit het tweede bezoek aan Auschwitz, wij waren in 1987 voor het eerst in Polen. Omdat de Shoah een belangrijke rol speelt in de levensgeschiedenis van mijn vader wilden wij deze reis nogmaals maken, maar nu met onze volwassen zoon: de verhalen uit het verleden doorgeven aan de volgende generatie.

We reisden met een zeer divers samengestelde groep en gedurende de week groeiden de onderlinge contacten en verbondenheid. Een aantal deelnemers ervaart die verbondenheid nog steeds: we hebben na thuiskomst verschillende activiteiten ondernomen die allemaal te maken hebben met het thema van de reis.

Met name Auschwitz I maakte door de grote aantallen bezoekers een meer museale indruk dan tijdens ons eerste bezoek, waar wij in 1987 zo goed als alleen waren.
De enorme uitgestrektheid van Auschwitz-Birkenau, de immense omvang van het lijden en het verdriet, het ongelooflijke onrecht en de niet te bevatten aantallen slachtoffers… Het is niet te begrijpen, laat staan onder woorden te brengen. Je gedachten lijken op slot te gaan en je kunt niet vertalen wat je voelt.

We brachten tevens een bezoek aan Sobibor, lange tijd een onbekende naam maar mede aan de vergetelheid ontrukt door Jules Schelvis en de archeologische onderzoekingen die recent hebben plaatsgevonden. In het moderne museum liggen de voorwerpen die getuigen van de laatste gang van de tienduizenden die daar zijn vermoord. Daarbij horen diverse naamplaatjes van Nederlandse kinderen. Je kunt het je zo goed voorstellen: bezorgde ouders die voor hun kind een naamplaatje laten maken. Een grote reis, wat gaat er gebeuren, we mogen elkaar niet kwijtraken…
De foto van het plaatje van Annie Kapper trof mij bijzonder vanwege haar adres: Oude IJselstraat in de Amsterdamse Rivierenbuurt. Dezelfde buurt waar ik ben opgegroeid. Als je voor de vitrine staat registreer je dit, maar ik kon er nog geen concrete vorm aan geven.

Dat veranderde toen ik na thuiskomst op de Facebookpagina van de Stichting Sobibor een bericht zag waar een duidelijke foto van het naamplaatje bij stond. Annie Kapper, Oude IJselstraat 44 Amsterdam Z, Holland las ik opnieuw. De naam van een kind van de Rivierenbuurt!

Op Facebook bestaat al vele jaren een levendige pagina ‘Geheugen van de Rivierenbuurt’ waar bewoners en oud-bewoners herinneringen en actualiteit delen. De Tweede Wereldoorlog komt met grote regelmaat aan de orde. Immers, uit de Amsterdamse Rivierenbuurt met zijn vele Joodse inwoners zijn duizenden weggevoerd. Waaronder de partner van mijn vader. En, zoals men dat vroeger eufemistisch noemde: “niet teruggekomen”.

Het bericht van de Stichting Sobibor over Annie heb ik doorgeplaatst op de ‘Geheugen van de Rivierenbuurt’ pagina en toen ging de bal rollen. De beheerder van de pagina, Jos Wiersema, deed een oproep voor Annie om een Stolperstein aan te vragen en daarop werd massaal positief gereageerd. Binnen een paar dagen hadden we voldoende donaties om voor het hele gezin Kapper, vader Meijer, moeder Elisabeth en broertje Gerard, Stolpersteine te kunnen plaatsen. Jos regelde de aanvraag en ja, dan begint het grote wachten…

Er kwam een prachtige schoolfoto van Annie beschikbaar die we met toestemming van de Anne Frankstichting mochten gebruiken. Een naam én een gezicht, hoe bijzonder.
Op het allerlaatste moment bleek er een nabestaande te zijn, een achterneef die in de Verenigde Staten woont. Helaas kon hij niet aanwezig zijn maar we hopen dat hij in de toekomst in de gelegenheid zal zijn de Stolpersteine te bezoeken.

Op 6 oktober 2026 was het zo ver. Jos en ik hebben de totstandkoming van het initiatief toegelicht en de geschiedenis van de familie Kapper verteld. Paul Gellings en Astrid de Wolf-Glebbeek leverden een poëtische bijdrage. Rabbijn-in-opleiding Ellis Vyth zong in het Hebreeuws het gedicht “Ieder mens heeft een naam” van Zelda, El Male Rachamim en zei het Kaddisj.

En zo kwam Annie thuis, in de Oude IJselstraat, met haar broertje Gerard en hun ouders Meijer en Elisabeth. Hun nagedachtenis zij tot zegen.

Foto Credits

Fotograaf John Blits maakte de schoolfoto van Annie.  De foto is afkomstig is uit de collectie: 6e Montessorischool Anne Frank, in beheer bij de Anne Frank Stichting.
Foto van de Stolpersteine met steentjes is van Ellis Vyth.
De foto van de Stolpersteine zonder steentjes en de foto's van het naamplaatje zijn van Inge Sommer.