De machtsovername van Hitler in 1933 veroorzaakte een massale uittocht van onder andere kunstenaars, die het werken in eigen land onmogelijk werd gemaakt. Vele schrijvers, theatermakers en musici kwamen
voor kortere of langere tijd naar Nederland.
Medewerkers van het Cabaret Die Pfeffermühle in Nederland (1936) Het cabaret Die Pfeffermühle, onder leiding van Erika Mann, vestigde de aandacht op de gevaren van het fascisme. De voorstellingen maakten diepe indruk in Nederland. In 1936 kreeg het cabaret geen arbeidsvergunning meer vanwege de politieke strekking van de teksten. Op de foto van links naar rechts: Lotte Goslar, Igor Pahlen, Heinrich Ortmayer, Magnus Henning, zittend achter Sybille Schloss, Erika Mann, Hans Sklenka en Therèse Giehse. Fotograaf onbekend, collectie TIN, Amsterdam
Aankondiging van optredens in Nederland van het Cabaret Die Pfeffermühle Collectie Jaap van Velzen.
Rudolf Nelson vestigde zich in 1934 in Amsterdam en trad op met zijn ensemble in La Gaîté, een zaaltje in de bioscoop Tuschinsky. Met politiek bemoeide hij zich niet. Tot de Tweede Wereldoorlog bracht hij meer dan 60 revues. In november 1941 werd het Joodsch Kleinkunst Ensemble opgericht, waarin de groep van Nelson opging. Nog in 1942 produceerde Nelson een revue, samen met Willy Rosen. Rosen schreef zelf de tekst en muziek voor zijn cabaret Die Prominenten, ‘Text und Musik... von mir!’ Nelson dook daarna onder, Willy Rosen kwam in het doorgangskamp Westerbork terecht, waar hij met andere Joodse kunstenaars een belangrijke rol in het Westerbork cabaret speelde. In september 1944 werd Rosen gedeporteerd en in Auschwitz vermoord. Collectie Jaap van Velzen
Het Ensemble van Rudolf Nelson, jaren ’30 Collectie Jaap van Velzen
Affiche voor een kunstavond, 1933 De opbrengst is bestemd voor Joodse vluchtelingen. Ontwerper Samuel L. Schwarz (omgekomen in Auschwitz in 1942), collectie JHM, Amsterdam
Helpt het Comité voor Joodsche Vluchtelingen, 1937 Ontwerper Jan Lavies, collectie JHM, Amsterdam
Vluchtelingen, jaren ’30 Tekening Martin Monnickendam, collectie JHM, Amsterdam
Uitgave van het Protestantsch Hulpcomité voor Uitgewekenen om Ras of Geloof, jaren ’30 Collectie NIOD, Amsterdam
Protestbijeenkomst in Amsterdam tegen de anti-Joodse pogrom tijdens de Kristallnacht in Duitsland, november 1938 Fotograaf onbekend, collectie NIOD, Amsterdam
