home | nederlands auschwitz comité | holocaust

Met de invoering van het persoonsbewijs (Ausweis) in 1941 werd de controle op de bevolking verscherpt. Mensen die deelnamen aan illegale verzetsactiviteiten, Joden die zich niet hadden gemeld, onderduikers en arbeidsinzet weigeraars liepen gevaar als ze hun eigen persoonsbewijs, waarmee ze eenvoudig geïdentificeerd konden worden, op zak hadden. In de loop van de oorlog raakten steeds meer mensen betrokken bij het veranderen of vervalsen van persoonsbewijzen.

Persoonsbewijzen Centrale
Persoonlijk verhaal: van der Veen
Persoonlijk verhaal: Rubinstein en Littmann
Persoonlijk verhaal: Westerweel

1. De Amsterdamse drukkerij Den Ouden (voorheen Metropool) waar valse persoonsbewijzen en andere officiële papieren werden gedrukt.
   De groep van Gerrit van der Veen rond De Vrije Kunstenaar ging valse persoonsbewijzen maken, omdat het voor kunstenaars die weigerden zich bij de Kultuurkamer (15 november 1941 opgericht) aan te sluiten, niet mogelijk was om legaal aan een persoonsbewijs te komen. Dit werd de basis voor de Persoonsbewijzen Centrale, die zou uitgroeien tot de grootste organisatie op vervalsingsgebied. Verschillende andere drukkerijen werkten ook voor de Persoonsbewijzen Centrale.
   Foto Violette Cornelius, collectie NFM, Rotterdam
2. Leden van de Persoonsbewijzen Centrale vervalsen persoonsbewijzen, Amsterdam 1942
   Het aanbrengen van uitgesneden watermerken tussen twee vellen papier.
   Foto Violette Cornelius, collectie NFM, Rotterdam
3. Vervalsing van een persoonsbewijs, Amsterdam, 1942
   Aan de zolder hangt handgekleurd papier te drogen. Rechts de fotografe Violette Cornelius.
   Collectie NFM, Rotterdam
4. Marjolein Heijermans, dochter van de Joodse schrijver Herman Heijermans, en Carl Anthony Ruys bezig met vervalsingwerk voor de Persoonsbewijzen Centrale.
   Fotograaf onbekend, collectie VMA, Amsterdam