home | nederlands auschwitz comité | holocaust

De kerken reageerden geschokt toen duidelijk werd dat de Joden gedeporteerd zouden worden. Tien Nederlandse kerkgenootschappen stuurden gezamenlijk een protesttelegram aan de Duitse autoriteiten. De bedoeling was dat dit telegram in de kerken zou worden voorgelezen. Een openlijk conflict was het laatste wat de Duitse bezetter wenste. Om tegemoet te komen aan de bezorgdheid van de kerken aangaande de christelijke Joden, werd besloten deze groep voorlopig van deportatie vrij te stellen. Het telegram in de kerken voorlezen werd echter verboden. Toch werd het in de katholieke en in een aantal protestantse kerken voorgelezen.

Het protesttelegram
Persoonlijk verhaal: Edith Stein

1. Bert Poels, links staand op de foto, kwam uit een gezin met zeven kinderen, en was melkventer in het dorpje America in het zuiden van Nederland. De boerderij van zijn vader werd in de oorlog toevluchtsoord voor ontsnapte Franse krijgsgevangenen, Joden en vanaf het voorjaar van 1943 voor Engelse piloten. Aanvankelijk had de bezetter niet in de gaten wat er op de boerderij gebeurde, maar dat veranderde toen twee Franse krijgsgevangen bij de Belgische grens werden opgepakt.
   Eén van hen had het adres van Poels op zak. Bij de daarop volgende inval werden geen bewijzen gevonden. Maar in juli 1944 sloeg de Sicherheitsdienst toe. Bert Poels wist te ontsnappen, maar zijn vader overleed ter plekke aan een hartaanval. Twee broers werden meegenomen, maar later weer vrijgelaten. De familie Poels en hun helpers hielpen meer dan 35 piloten.
   Fotograaf onbekend, collectie NIOD, Amsterdam
2. Schuilplaats op een zolder van de familie Poels waar onderduikers zich verstopten als er onraad was.
   Fotograaf onbekend, collectie NIOD, Amsterdam
3. De aanduiding ‘Mond en klauwzeer’ bij een boerderij waar onderduikers verbleven, was afdoende om de Duitse bezetter van het erf te houden.
   Fotograaf onbekend, collectie NIOD, Amsterdam
4. Ondergedoken Joden op de boerderij van de familie Poels
   Fotograaf onbekend, collectie NIOD, Amsterdam
5. Groep geallieerde piloten op de boerderij van de familie Poels
   De piloten werden geholpen via België naar Engeland te ontkomen.
   Fotograaf onbekend, collectie NIOD, Amsterdam
6. Deze prent van de madonna als beschermvrouwe van onderduikers werd in het katholieke zuiden van Nederland veel verkocht. De opbrengst kwam ten goede aan het verzet.
   Collectie VMA, Amsterdam