In 1941 werd Jacob van Gelder via een Engelse vriend van zijn vader betrokken bij het smokkelen van foto's van strategische objecten in Nederland naar Parijs. Vandaar moesten de foto's verder getransporteerd worden naar Engeland. In 1942 werd hij in Parijs gepakt en naar Auschwitz gedeporteerd. In Birkenau werd hij tewerk gesteld bij een 'Kanadakommando'. Als 'Canada' werden in de kamptaal zowel de gevangen aangeduid, die in het commando werkten, dat de bezittingen, geroofd van nieuw aangekomen gevangenen, overbracht en selecteerde, als het terrein met kampmagazijnen, waar deze goederen werd opgeslagen. Bij aankomst van een transport moest Van Gelder de levensmiddelenwagon uitladen of bagage naar de magazijnen brengen. In oktober 1944 werd hij met een deel van de gevangenen van Canada op transport gezet. Hij overleefde verschillende werkkampen in Duitsland en werd in mei 1945 meer dood dan levend in Tsjechoslowakije bevrijd. Zijn ouders, zijn twee broertjes en de meeste familieleden overleefden de kampen niet.